अंधश्रद्धा, अनावश्यक खर्च आणि सामाजिक समस्यांवर बोट; समाजाच्या प्रगतीसाठी जुन्या प्रथांचे पुनर्मूल्यांकन करण्याची गरज
चाळीसगाव | प्रतिनिधी : बंजारा समाजातील यात्रांमध्ये देवी-देवतांच्या नावाने बोकड बळी देण्याची प्रथा कायमस्वरूपी बंद करावी, असे कळकळीचे आवाहन प्राणीमित्र इंदल चव्हाण यांनी केले आहे. या प्रथेमुळे गरीब कुटुंबांवर आर्थिक भार पडत असून, अंधश्रद्धेला प्रोत्साहन मिळत असल्याची भूमिका त्यांनी मांडली आहे. समाजाच्या सर्वांगीण विकासासाठी अशा प्रथांचा गांभीर्याने विचार करण्याची गरज असल्याचेही त्यांनी म्हटले आहे.
बोकड बळीमुळे गरीब कुटुंबांवर आर्थिक भार
बंजारा समाजात नवरात्रोत्सवापासून सुरू होणाऱ्या विविध यात्रा-जत्रांमध्ये बोकड बळी देण्याची परंपरा काही ठिकाणी आजही सुरू आहे. अनेक कुटुंबे नवस फेडण्यासाठी बोकड खरेदी करतात, वाहतुकीचा खर्च करतात आणि यात्रेच्या आयोजनावर मोठ्या प्रमाणात पैसे खर्च करतात. यामुळे आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल कुटुंबांवर अतिरिक्त भार पडतो, असे चव्हाण यांनी आपल्या लेखातून स्पष्ट केले आहे.
"कष्टाने कमावलेला पैसा अंधश्रद्धेच्या नावाखाली खर्च करण्याऐवजी तो मुलांच्या शिक्षणासाठी, आरोग्यासाठी आणि कुटुंबाच्या प्रगतीसाठी वापरला पाहिजे," असा संदेश त्यांनी समाजाला दिला आहे.
अंधश्रद्धेपेक्षा आरोग्याला प्राधान्य द्या!
पूर्वी माहिती आणि वैद्यकीय सुविधांचा अभाव असल्याने अनेक लोक आजारपणाच्या काळात भगत-भोप्यांच्या सांगण्यावर अवलंबून राहत असत. आजही काही ठिकाणी आजारी व्यक्तींना वेळेवर वैद्यकीय उपचार न मिळाल्याने गंभीर परिणाम होण्याची शक्यता असते. त्यामुळे अंधश्रद्धेच्या आहारी न जाता आजारपणात त्वरित डॉक्टरांकडून उपचार घेणे आवश्यक असल्याचे चव्हाण यांनी अधोरेखित केले आहे.
मांसाहाराला विरोध नाही, बळी प्रथेला विरोध
आपला विरोध मांसाहाराला नसून देवी-देवतांच्या नावाने बोकड बळी देण्याच्या प्रथेला आणि त्यासाठी कर्ज काढून पैसे खर्च करण्याच्या मानसिकतेला आहे, असे चव्हाण यांनी स्पष्ट केले. ज्यांना मांसाहार करायचा आहे, त्यांनी तो वैयक्तिक पातळीवर करावा; मात्र धार्मिक श्रद्धेच्या नावाखाली आर्थिक नुकसान करून घेऊ नये, अशी त्यांची भूमिका आहे.
यात्रांमधील गैरप्रकारांवरही चिंता
काही यात्रा-जत्रांमध्ये मद्यपान, जुगार, भांडणे आणि इतर गैरप्रकार घडत असल्याबद्दलही त्यांनी चिंता व्यक्त केली आहे. अशा घटनांचा महिला, मुली आणि लहान मुलांवर विपरीत परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे यात्रांचे स्वरूप समाजप्रबोधन, सांस्कृतिक जतन आणि सामाजिक एकतेला प्रोत्साहन देणारे असावे, अशी अपेक्षा त्यांनी व्यक्त केली.
भावी पिढीच्या भवितव्याचा विचार करा!
बंजारा समाजातील सुशिक्षित, बुद्धिजीवी आणि सामाजिक कार्यकर्त्यांनी या प्रश्नाकडे गांभीर्याने पाहण्याचे आवाहन चव्हाण यांनी केले आहे. समाजातील आर्थिक दुर्बल घटकांचे हित, मुलांचे शिक्षण, आरोग्य आणि भावी पिढीचे भविष्य यांना प्राधान्य देणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी म्हटले आहे.
"आज मी आहे, उद्या नसेन; मात्र समाजाचे भविष्य आपल्या हातात आहे. त्यामुळे बंजारा समाजाने यात्रांमधील बोकड बळी प्रथा आणि अंधश्रद्धेच्या जोखडातून मुक्त होण्यासाठी एकत्र यावे," असे भावनिक आवाहन प्राणीमित्र इंदल चव्हाण यांनी केले आहे.
समाजाच्या प्रगतीसाठी श्रद्धा जपत विवेकाला महत्त्व देणे, अनावश्यक खर्च टाळणे आणि सामाजिक कुप्रथांविरोधात जनजागृती करणे ही काळाची गरज असल्याचे त्यांच्या भूमिकेतून स्पष्ट होते.